Download LJILJAN u Srpskoj Istoriji PDF

TitleLJILJAN u Srpskoj Istoriji
File Size190.4 KB
Total Pages9
Table of Contents
                            LJILJAN ‐ LIVADSKI CVET BOGOVA I VLADARA
Ljiljan ‐ Bogorodičin cvet
Ljiljan ‐ grb Hrišćanske Bosne
Od ilirskih fikcija do „cveta islama“
                        
Document Text Contents
Page 5

Sa druge strane, krin se relativno rano javlja u srpskim zemljama kao dekorativni element. Možda je najstariji
primer te pojave prikaz ljiljana na nadgrobnim pločama u manastiru Svetog Arhangela Mihaila na Prevlaci, iz
IX ili X veka. U Miroslavljevom jevanđelju iz 1180. godine pojavljuju se krinovi u rundelama kao ukrasi na
knjižnim zastavicama, kameni stećak iz Lipenovića kod Krupnja, koji se danas nalazi u zbirci Etnografskog
muzeja u beogradu, na sebi takođe ima stilizovani krin.

I kod Srba je motiv krina čvrsto vezan za Presvetu Bogorodicu. O tome svedoči i odomaćen srpski naziv za
krin ili ljiljan ‐ Bogorodični ili Bogorodičin cvet. U manastiru Kurbinovo Bogorodica je prikazana na jednoj
fresci u plaštu prekrivenom ljiljanima.

Možda bi se mogla i prihvatiti tvrdnja Stojana
Novakovića da se od vremena Kraljice Jelene Anžujske (tj. od druge polovine XIII veka), zahvaljujući njenom
zapadnjačkom poreklu, u Srbiji obraćalo više pažnje na heraldiku. Međutim, teorije o preuzimanju heraldičkog
motiva krina u Srbiji preko same Jelene Anžujske, tj. zahvaljujući njenom braku sa Urošem I, danas su
potpuno opovrgnute. Dekorativni krinovi javljaju se u Srbiji već u IX veku, a kao insignije, sudeći prema
sfragističkim izvorima, između 1234. i 1243. godine ‐ u svakom slučaju pre Jeleninog dolaska u Srbiju. Sa
druge strane, savremena istoriografija danas ozbiljno postavlja porekla Jelene Anžujske. Moguće je da je
Jelena poticala od roda Kurtne, tj. Prvog doma Anžujaca, koji, za razliku od Drugog doma, nisu koristili krin u
porodičnoj heraldici. Prema nekim indicijama, francuski uticaj na prihvatanje krina u srpskoj heraldici, ako ga
je uopšte bilo, trebao bi da bude smešten u period mnogo pre Jelene Anžujske. Tronoški letopis jeromonaha
Josifa, iz 1791. godine, donosi nam sledeću priču o tome kako je Francuski Kralj darovao Stefanu Nemanji dva
od svojih krinova za srpski grb: »Ukrao si od krinova mojih dva, /no neka ti budu, tebi i potomstvu tvojem
posle tebe, /znamenje kuće moje i tvoja dva sina /na pečatu prva dva od mojih krinova. /I tako je potom
ustrojio i raširio /Nemanja Carstvo, beloga orla položivši na njega, /položivši k nogama njegovim /krinove kao
znamenje dva sina.»
Taj francuski Kralj mogao bi biti neko od dvojice Nemanjinih savremenika ‐ Luj VII Mladi (1137‐1180) ili
Filip II Avgust (1180‐1223), u čije se vreme krin upravo učvršćivao kao simvol Francuske i njenih Kraljeva.
Ipak, ova tvrdnja s kraja XVIII veka, više liči na jednu aposteriornu apologiju prisustva krinova uz motiv
dvoglavog orla na grbu Nemanjića iz Ilirskih grbovnika ili Vitezovićeve i Žefarovićeve Stematografije.

Similer Documents