Download Cambridge Türkiye Tarihi (1839-2010) PDF

TitleCambridge Türkiye Tarihi (1839-2010)
File Size13.2 MB
Total Pages633
Table of Contents
                            C4 - 0001
C4 - 0002
C4 - 0003
C4 - 0004
C4 - 0005
C4 - 0006
C4 - 0007
C4 - 0008
C4 - 0009
C4 - 0010
C4 - 0011
C4 - 0012
C4 - 0013
C4 - 0014
C4 - 0015
C4 - 0016
C4 - 0017
C4 - 0018
C4 - 0019
C4 - 0020
C4 - 0021
C4 - 0022
C4 - 0023
C4 - 0024
C4 - 0025
C4 - 0026
C4 - 0027
C4 - 0028
C4 - 0029
C4 - 0030
C4 - 0031
C4 - 0032
C4 - 0033
C4 - 0034
C4 - 0035
C4 - 0036
C4 - 0037
C4 - 0038
C4 - 0039
C4 - 0040
C4 - 0041
C4 - 0042
C4 - 0043
C4 - 0044
C4 - 0045
C4 - 0046
C4 - 0047
C4 - 0048
C4 - 0049
C4 - 0050
C4 - 0051
C4 - 0052
C4 - 0053
C4 - 0054
C4 - 0055
C4 - 0056
C4 - 0057
C4 - 0058
C4 - 0059
C4 - 0060
C4 - 0061
C4 - 0062
C4 - 0063
C4 - 0064
C4 - 0065
C4 - 0066
C4 - 0067
C4 - 0068
C4 - 0069
C4 - 0070
C4 - 0071
C4 - 0072
C4 - 0073
C4 - 0074
C4 - 0075
C4 - 0076
C4 - 0077
C4 - 0078
C4 - 0079
C4 - 0080
C4 - 0081
C4 - 0082
C4 - 0083
C4 - 0084
C4 - 0085
C4 - 0086
C4 - 0087
C4 - 0088
C4 - 0089
C4 - 0090
C4 - 0091
C4 - 0092
C4 - 0093
C4 - 0094
C4 - 0095
C4 - 0096
C4 - 0097
C4 - 0098
C4 - 0099
C4 - 0100
C4 - 0101
C4 - 0102
C4 - 0103
C4 - 0104
C4 - 0105
C4 - 0106
C4 - 0107
C4 - 0108
C4 - 0109
C4 - 0110
C4 - 0111
C4 - 0112
C4 - 0113
C4 - 0114
C4 - 0115
C4 - 0116
C4 - 0117
C4 - 0118
C4 - 0119
C4 - 0120
C4 - 0121
C4 - 0122
C4 - 0123
C4 - 0124
C4 - 0125
C4 - 0126
C4 - 0127
C4 - 0128
C4 - 0129
C4 - 0130
C4 - 0131
C4 - 0132
C4 - 0133
C4 - 0134
C4 - 0135
C4 - 0136
C4 - 0137
C4 - 0138
C4 - 0139
C4 - 0140
C4 - 0141
C4 - 0142
C4 - 0143
C4 - 0144
C4 - 0145
C4 - 0146
C4 - 0147
C4 - 0148
C4 - 0149
C4 - 0150
C4 - 0151
C4 - 0152
C4 - 0153
C4 - 0154
C4 - 0155
C4 - 0156
C4 - 0157
C4 - 0158
C4 - 0159
C4 - 0160
C4 - 0161
C4 - 0162
C4 - 0163
C4 - 0164
C4 - 0165
C4 - 0166
C4 - 0167
C4 - 0168
C4 - 0169
C4 - 0170
C4 - 0171
C4 - 0172
C4 - 0173
C4 - 0174
C4 - 0175
C4 - 0176
C4 - 0177
C4 - 0178
C4 - 0179
C4 - 0180
C4 - 0181
C4 - 0182
C4 - 0183
C4 - 0184
C4 - 0185
C4 - 0186
C4 - 0187
C4 - 0188
C4 - 0189
C4 - 0190
C4 - 0191
C4 - 0192
C4 - 0193
C4 - 0194
C4 - 0195
C4 - 0196
C4 - 0197
C4 - 0198
C4 - 0199
C4 - 0200
C4 - 0201
C4 - 0202
C4 - 0203
C4 - 0204
C4 - 0205
C4 - 0206
C4 - 0207
C4 - 0208
C4 - 0209
C4 - 0210
C4 - 0211
C4 - 0212
C4 - 0213
C4 - 0214
C4 - 0215
C4 - 0216
C4 - 0217
C4 - 0218
C4 - 0219
C4 - 0220
C4 - 0221
C4 - 0222
C4 - 0223
C4 - 0224
C4 - 0225
C4 - 0226
C4 - 0227
C4 - 0228
C4 - 0229
C4 - 0230
C4 - 0231
C4 - 0232
C4 - 0233
C4 - 0234
C4 - 0235
C4 - 0236
C4 - 0237
C4 - 0238
C4 - 0239
C4 - 0240
C4 - 0241
C4 - 0242
C4 - 0243
C4 - 0244
C4 - 0245
C4 - 0246
C4 - 0247
C4 - 0248
C4 - 0249
C4 - 0250
C4 - 0251
C4 - 0252
C4 - 0253
C4 - 0254
C4 - 0255
C4 - 0256
C4 - 0257
C4 - 0258
C4 - 0259
C4 - 0260
C4 - 0261
C4 - 0262
C4 - 0263
C4 - 0264
C4 - 0265
C4 - 0266
C4 - 0267
C4 - 0268
C4 - 0269
C4 - 0270
C4 - 0271
C4 - 0272
C4 - 0273
C4 - 0274
C4 - 0275
C4 - 0276
C4 - 0277
C4 - 0278
C4 - 0279
C4 - 0280
C4 - 0281
C4 - 0282
C4 - 0283
C4 - 0284
C4 - 0285
C4 - 0286
C4 - 0287
C4 - 0288
C4 - 0289
C4 - 0290
C4 - 0291
C4 - 0292
C4 - 0293
C4 - 0294
C4 - 0295
C4 - 0296
C4 - 0297
C4 - 0298
C4 - 0299
C4 - 0300
C4 - 0301
C4 - 0302
C4 - 0303
C4 - 0304
C4 - 0305
C4 - 0306
C4 - 0307
C4 - 0308
C4 - 0309
C4 - 0310
C4 - 0311
C4 - 0312
C4 - 0313
C4 - 0314
C4 - 0315
C4 - 0316
C4 - 0317
C4 - 0318
C4 - 0319
C4 - 0320
C4 - 0321
C4 - 0322
C4 - 0323
C4 - 0324
C4 - 0325
C4 - 0326
C4 - 0327
C4 - 0328
C4 - 0329
C4 - 0330
C4 - 0331
C4 - 0332
C4 - 0333
C4 - 0334
C4 - 0335
C4 - 0336
C4 - 0337
C4 - 0338
C4 - 0339
C4 - 0340
C4 - 0341
C4 - 0342
C4 - 0343
C4 - 0344
C4 - 0345
C4 - 0346
C4 - 0347
C4 - 0348
C4 - 0349
C4 - 0350
C4 - 0351
C4 - 0352
C4 - 0353
C4 - 0354
C4 - 0355
C4 - 0356
C4 - 0357
C4 - 0358
C4 - 0359
C4 - 0360
C4 - 0361
C4 - 0362
C4 - 0363
C4 - 0364
C4 - 0365
C4 - 0366
C4 - 0367
C4 - 0368
C4 - 0369
C4 - 0370
C4 - 0371
C4 - 0372
C4 - 0373
C4 - 0374
C4 - 0375
C4 - 0376
C4 - 0377
C4 - 0378
C4 - 0379
C4 - 0380
C4 - 0381
C4 - 0382
C4 - 0383
C4 - 0384
C4 - 0385
C4 - 0386
C4 - 0387
C4 - 0388
C4 - 0389
C4 - 0390
C4 - 0391
C4 - 0392
C4 - 0393
C4 - 0394
C4 - 0395
C4 - 0396
C4 - 0397
C4 - 0398
C4 - 0399
C4 - 0400
C4 - 0401
C4 - 0402
C4 - 0403
C4 - 0404
C4 - 0405
C4 - 0406
C4 - 0407
C4 - 0408
C4 - 0409
C4 - 0410
C4 - 0411
C4 - 0412
C4 - 0413
C4 - 0414
C4 - 0415
C4 - 0416
C4 - 0417
C4 - 0418
C4 - 0419
C4 - 0420
C4 - 0421
C4 - 0422
C4 - 0423
C4 - 0424
C4 - 0425
C4 - 0426
C4 - 0427
C4 - 0428
C4 - 0429
C4 - 0430
C4 - 0431
C4 - 0432
C4 - 0433
C4 - 0434
C4 - 0435
C4 - 0436
C4 - 0437
C4 - 0438
C4 - 0439
C4 - 0440
C4 - 0441
C4 - 0442
C4 - 0443
C4 - 0444
C4 - 0445
C4 - 0446
C4 - 0447
C4 - 0448
C4 - 0449
C4 - 0450
C4 - 0451
C4 - 0452
C4 - 0453
C4 - 0454
C4 - 0455
C4 - 0456
C4 - 0457
C4 - 0458
C4 - 0459
C4 - 0460
C4 - 0461
C4 - 0462
C4 - 0463
C4 - 0464
C4 - 0465
C4 - 0466
C4 - 0467
C4 - 0468
C4 - 0469
C4 - 0470
C4 - 0471
C4 - 0472
C4 - 0473
C4 - 0474
C4 - 0475
C4 - 0476
C4 - 0477
C4 - 0478
C4 - 0479
C4 - 0480
C4 - 0481
C4 - 0482
C4 - 0483
C4 - 0484
C4 - 0485
C4 - 0486
C4 - 0487
C4 - 0488
C4 - 0489
C4 - 0490
C4 - 0491
C4 - 0492
C4 - 0493
C4 - 0494
C4 - 0495
C4 - 0496
C4 - 0497
C4 - 0498
C4 - 0499
C4 - 0500
C4 - 0501
C4 - 0502
C4 - 0503
C4 - 0504
C4 - 0505
C4 - 0506
C4 - 0507
C4 - 0508
C4 - 0509
C4 - 0510
C4 - 0511
C4 - 0512
C4 - 0513
C4 - 0514
C4 - 0515
C4 - 0516
C4 - 0517
C4 - 0518
C4 - 0519
C4 - 0520
C4 - 0521
C4 - 0522
C4 - 0523
C4 - 0524
C4 - 0525
C4 - 0526
C4 - 0527
C4 - 0528
C4 - 0529
C4 - 0530
C4 - 0531
C4 - 0532
C4 - 0533
C4 - 0534
C4 - 0535
C4 - 0536
C4 - 0537
C4 - 0538
C4 - 0539
C4 - 0540
C4 - 0541
C4 - 0542
C4 - 0543
C4 - 0544
C4 - 0545
C4 - 0546
C4 - 0547
C4 - 0548
C4 - 0549
C4 - 0550
C4 - 0551
C4 - 0552
C4 - 0553
C4 - 0554
C4 - 0555
C4 - 0556
C4 - 0557
C4 - 0558
C4 - 0559
C4 - 0560
C4 - 0561
C4 - 0562
C4 - 0563
C4 - 0564
C4 - 0565
C4 - 0566
C4 - 0567
C4 - 0568
C4 - 0569
C4 - 0570
C4 - 0571
C4 - 0572
C4 - 0573
C4 - 0574
C4 - 0575
C4 - 0576
C4 - 0577
C4 - 0578
C4 - 0579
C4 - 0580
C4 - 0581
C4 - 0582
C4 - 0583
C4 - 0584
C4 - 0585
C4 - 0586
C4 - 0587
C4 - 0588
C4 - 0589
C4 - 0590
C4 - 0591
C4 - 0592
C4 - 0593
C4 - 0594
C4 - 0595
C4 - 0596
C4 - 0597
C4 - 0598
C4 - 0599
C4 - 0600
C4 - 0601
C4 - 0602
C4 - 0603
C4 - 0604
C4 - 0605
C4 - 0606
C4 - 0607
C4 - 0608
C4 - 0609
C4 - 0610
C4 - 0611
C4 - 0612
C4 - 0613
C4 - 0614
C4 - 0615
C4 - 0616
C4 - 0617
C4 - 0618
C4 - 0619
C4 - 0620
C4 - 0621
C4 - 0622
C4 - 0623
C4 - 0624
C4 - 0625
C4 - 0626
C4 - 0627
C4 - 0628
C4 - 0629
C4 - 0630
C4 - 0631
                        
Document Text Contents
Page 316

sadi iktidarının artmasına hizmet eden üç dalga halinde gerçekleşmiştir. Bu
grupların siyasi ve iktisadi iktidarındaki artışlar, iktisadi kurumları istedikleri
yönde biçimlendirmelerine imkan tanımıştır. Bununla birlikte, bu sanayileş­
me ve iktisadi büyüme dalgalarının her biri kununsal çevredeki eksiklikler ya
da aksaklıklar nedeniyle kısa kesilmiştir. Bu dalgaların ilki ı93o'larda meyda­
na geldi. Yeni Cumhuriyet'in üstlendiği bir dizi yasal ve kurumsal değişim­
den sonra, bir avuç devlet teşekkülü sanayileşme sürecine ve sıkı korunmuş
bir ekonomide küçük ölçekli özel yatırımlara öncülük etti. Devletçilik, dev­
leti kentsel kesimdeki başlıca üretici ve yatırıma mertebesine çıkartıyordu.
Ancak nihayetinde siyasi ve iktisadi iktidar devlet seçkinlerinde, ve bu iktisadi
ve kurumsal değişimler de küçük bir kentsel kesimle sınırlı kaldt

i l . Dünya Savaşı'nı izleyen on yıllarda dünyadaki iktisadi büyüme
açık bir biçimde hızlandt Türkiye'deki ikinci sanayileşme dalgası da y,ine
ağır bir korumacılık altında ve hükümet sübvansiyonları ve vergi indirim­
leri eşliğinde 196o'larda başladı. Hızlı kentleşme sanayileşmenin tabanını
hızla büyüttü. Kamu iktisadi teşekkülleri ara malı tedarikçisi olarak önemli
bir rol oynamaya devam ettiler. Ancak sanayileşme sürecinin yeni liderleri,
istanbul'daki ve ülkenin kuzeybatı köşesindeki büyük ölçekli özel firmalar
ve holdinglerdi. ı97o'lerde yükselişe geçen siyasi ve makroekonomik istik­
rarsızlıklarla birlikte, sanayileşmenin giderek içe dönmesi ve dar grupların
kısa vadeli çıkarlarının uzun vadeli bir ufkun önüne geçmesi, on yılın
sonunda ağır bir krizle doruğa ulaştı.

198o'lerde daha açık ve ihracata yönelik bir ekonomi koşullarında
başlayan üçüncü dalga, sınai tabanı Anadolu'daki bölgesel merkezlere
yaydı. Mamul ihracatındaki hızlı genişleme, İstanbul merkezli sanayicile­
re meydan okumaya başlayan bu yeni sanayi merkezlerinin yükselişinde
başrolü oynadı. Ancak 199o'ların yükselen siyasi ve makroekonomik istik­
rarsızlığı, artan yolsuzluklar ve kurumsal çevredeki bozulma, bu dalganın
2ooı'de ani bir kesintiye uğramasıyla sonuçlandı.

Türkiye' de hükümetler, İttihat ve Terakki döneminden bu yana, bir
sanayi burjuvazisinin doğup büyümesini desteklemişlerdir. Bu burjuvazi,
kentsel kesimdeki büyümenin ve peş peşe gelen sanayileşme dalgalarının
da yardımıyla, ekonominin kontrolünü yavaş yavaş Ankara'daki devlet seç-

Page 317

kinlerinin elinden almıştır.47 Ülkenin sanayi seçkinleri, 20. yüzyılın büyük
bölümünde İstanbul yöresindekilerle sınırlı kaldı. Ancak Anadolu kaplan­
larının yükselişiyle birlikte, burjuvazinin iktisadi tabanı da toplumsal ve
coğrafi olarak genişledi. Son yılların AKP hükümeti taşrada yeni yükselen
bu seçkinler tarafından desteklendi.

İşçilerin siyasi ve iktisadi gücü ise, toplam pastadaki paylan gibi,
i l . Dünya Savaşı sonrasında, özellikle de 196o'lann ithal ikameci sana­
yileşmesi sırasında yükselişteydi. Ancak küreselleşme çağında iktisadi ve
kurumsal değişimler, işçilerin ve işçi sendikalarının gücünü kırmak yönün­
de el birliği yaptı. Benzer biçimde tarımsal üreticiler de, 195o'lerdeki çok
partili siyasi rejime geçişle, iktidar bakımından değilse de nüfuz bakımın­
dan keskin bir yükselme yaşadılar. Ne var ki, tarımın gerek işgücü, gerekse
toplam üretimdeki payının düşmesiyle, iktisadi kurumlan biçimlendirme
konusundaki etki ve becerileri yavaş yavaş ancak sürekli bir düşüş gösterdi.

İktisadi iktidar açıkça Ankara'dan İstanbul'a ve yakın zamanlarda
taşradaki sanayi gruplarına kayarken, siyasi iktidardaki kayma ve daha
çoğulcu bir siyasete doğru geçiş hiç de kolay ya da basit olmadı. Türkiye'nin
siyasi düzeni geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısı boyunca sürekli bütçe açıkla­
rına, borçlanmaya ve enflasyonist bir finansmana başvurarak çeşitli kesim­
lerin kısa vadeli taleplerini yerine getirmek peşinde koşan kırılgan koalis­
yonlar ve zayıf hükümetler üretti. Siyasi ve makroekonomik istikrarsızlık
da kurumsal çevrede bozulmaya yol açtı. Hukukun üstünlüğü ve mülkiyet
haklan çiğnendi, eğitim harcamaları da dahil olmak üzere kamu yatırımları
hızla azaldı. Zayıf hükümetler, imtiyaz peşindeki farklı gruplardan, hatta
tekil firma veya girişimcilerden gelen baskılara fazlasıyla açıktı. Bunun
sonucunda, üreticiler için, yerel ve merkezi yönetimlerden kayrılma ya da
imtiyaz talep etmek, uluslararası pazarlarda rekabet etmeye ya da verimliği
artırmaya çalışmaktan daha yaygın bir faaliyet haline geldi.

2001 krizi, ekonomiyi siyasal katmandaki kısa vadeli müdahaleler­
den yalıtma teşebbüsleriyle, bilhassa ikisi arasındaki bağlantılarda önemli
kurumsal değişimlere yol açtı. Ancak bu kurumsal değişimlerin etkili ve
uzun ömürlü olup olmadıkları veya siyasi ve kurumsal ortamın eski usul­
lerine dönüp dönmeyeceğini zaman gösterecektir. Türkiye geçen yüzyılın

310 20.

Page 632

Yeni Turan (1913) 519-520, 542
Yeni Türkiye Partisi (YTP) 246, 267
Yeniçeri(ler) 38; kaldınlması 38, 48
Yenişehir 461
yerel seçimler (1963) 247
yerel seçimler (1977) 259. 367
yerel seçimler (1989) 261
yerel seçimler (1994) 266, 389-390
yerel seçimler (1996) 390
Yeşil Gece (1928) 525
Yeşil Ordu 120; hareketi 1 19 ; önderleri 125
yeşil sermaye 403
Yeşilada, Birol 274

Yeşilkaya Savcısı (1955) 543

Yeşilkaya, N. G. 507
Yılanlann Öcü (1959) 543
Yıldınm, Nuri 3 1 1
Yıldız Sarayı; Kütüphanesi 71; Tiyatrosu 74
Yıldız, A. 194

Yıldız, Ahmet Günbay 533- 543

Yıldız, Bekir 198, 544
Yıldız, N. 196
Yılmaz, Adem 496
Yılmaz, Mesut 262-263, 265-266, 274, 332, 342, 390
Yılmaz, Nurettin 368
28 Şubat süreci 264, 324-326, 333, 342
27 Mayıs Darbesi 248, 251; Milli Birlik Komitesi

244-245

yoksul(luk) 282, 336, 392, 528, 530, 540, 551;
kadınlar 417; kenar mahaUeler 493, 563;
köylü resimleri 486; sının 355

Yoldan Geçen Öyküler (1987) 544
Yorgi (Yunan Prensi) 145
Yugoslavya 164, ın 197
Yunan(lılar) 55, 91 , 95, 107, 110-ııı, 122-123, 125,

144, 151 , 182, 209, 251 , 337, 418; askeri 91 ;
güçleri 108 ; hükümeti 178; ilhaklan 108;
imparatorluğu 90; isyarılan 38, 90, 143; işga­
li 1 19, 128, 522; krallığı 107; kuvvetleri 109,
126, 129, 152; mevzileri 128; milliyetçileri
90, 107, 229; ordusu 1 15 , 1 19 , 126, 128, 152-

153, 172, 229, 550; saldırganlığı 122; Savaşı
(1897) 80, 87, 93; subaylan 90; taarruzu l21;
tehdidi 108, 117; topraklan 91; ulus-devleti
143; vatandaşlığı 178, 551; yayılmacılığı 123

Yunanistan 41, 80, 90-91, 106-108, 1 17, 130-132,
141, 152, 163-164, 171-172, 194, 197, 215, 285,
566; bağımsızlığı 42, 49; cephe hath 124;
gezisi 243, 247;

Yusuf Agah Efendi 59
Yusuf Kemal ffengirşek) 128
Yücel, Tahsin 544
Yükseköğretim Kurumu (YÖK) 335
Yüzbaşı Celal (1933) 542

Zafer Bayramı 161
Zafemiime Şerhi 541
Zaha Hadid 501, 505
Zaim, Turgut 460, 474
Zaman gazetesi 411
Zana, Leyla 372-373, 375
Zana, Mehdi 365, 367, 369, 372
zanaatkarlar 153, 286, 302, 385, 552
Zarifi (Galatalı Rum banker) 75
Zarzecki, Wamia 459
Zazaca 354; konuşulan bölgeler 359, 368
Zehra (1894) 541
Zeyd, Fahrünnisa 485
Zeyrek semti 488
Ziraat Bankası binası 457
Ziya Gökalp 156
Ziya Paşa 541
zolberg. A. 193
Zorlu, Fatin Rüştü 243, 246
Zorlutuna, Halide Nusret 542
zorunlu askerlik 339, 549
zorurılu göç 174, 180, 192-193, 560; Ermeniler 193
zorurılu iç göç 174, 177, 193
zorurılu iskiin politikası 175, 177. 383
Zübeyde Hanım 140
Zürcher, Erik 135. 272, 489. 506

Similer Documents