Download Bill Price - Kelt Mitolojisi PDF

TitleBill Price - Kelt Mitolojisi
File Size3.3 MB
Total Pages124
Document Text Contents
Page 1

KELT
MİTOLOJİSİ

BILL PRICE

t  l

Page 2

KELT MİTOLOJİSİ

Bu çalışma kuzeybatı Avrupa’nın Atlantik kıyılarının toplu olarak Kekler
diye bilinen -Mandalı, Galli, Iskoç, Manx, Cornish ve Breton- halklarının
hayatta kalan mitolojisiyle ilgilidir. Kitap genel olarak mitlerin ne ve niçin
olduklarım kısaca ele alarak başlamaktadır. Ardından Romalılar gelmeden
önce Britanya ve İrlanda’da yaşayan Kadim Keltler’in aslında kim olduklannı
ve içinde yaşadıkları toplumun yapısını ele alır. Son bölüm ise genel olarak
hikâye anlatımıyla ve sözlü geleneğin bir parçası olarak Hıristiyanlık öncesi
kültür içerisinde oluşan mitolojik hikâyelerin Hıristiyanlığa dönüşümde
nasıl ve ne biçimde canlı kalıp modem çağdaki bizlere ulaştığıyla ilgilidir.

Bu kitap, hikâyeler ve hikâye anlatımı, bu dünya ve öbür dünya hakkındadır.
Hikâyeler acıklı, romantik, etkileyici ya da gülünç, bazen de bunlardan
bazılarının bileşimi olabilir. Bunlar büyüleyici ya da acımasız biçimde
gerçekçi, ölçü olarak destansı ya da çok kişisel, sembolizm ve ima dolu ya
da tamamen doğrudan, zekice gerçekleştirilmiş edebiyat çalışmaları ya da
zaman zaman icat edilmiş saçmalıklar olabilir. Bu hikâyeler ozanlar ve
hikâyeciler tarafından anlatıldığında dünya çok farklı bir yerdi ve bizler
bunların içerdiği gizli anlamların ve göndermelerin hepsini muhtemelen
asla tam olarak anlamayacağız, ama öyle bile olsa, bunlar halen içinde
yaşadığımız dünyayla alâkalı olabilir. Tüm büyük sanatlar gibi Kelt mitleri
de temel olarak insan olmanın nasıl bir şey olduğuyla ilgilidir ve diğer şeyler
değişse bile bu çoğunlukla aynı kalan bir şeydir.

ISBN 978-605-5679-94-1

9 7 8 6 0 5 5 6 7 9 9 4 1

Page 62

Bili P rice 6 3

Kelt D irilişi
O n ikinci yüzyıldan, Anglo-N orm an istilâsından başlayarak

yerli İrlanda k ü ltü rü uzu n bir istikrarsızlık ve gerileme döne­
m ine girm iştir. Bu dönem de A vrupa ile artan tem as Kelt H ıris­
tiyanlığını Roma Kilisesi’yle daha geniş bir bütünleşm eye gö­
tü rm üş ve m anastırlar giderek D om inikanlar ve C istercianlar
gibi Avrupalı m anastır tarikatların ın yönetim i altına girm iştir.
İrlanda m anastırlarında öğretim in gelişm esine yol açan koşul­
lar artık yoktu ve b un ların A vrupa öğretim inin en önde gelen
m erkezlerinden bazıları olm a konum ları o rtadan kalkm ıştı.

O n beşinci yüzyıl başlarında A nglo-N orm anlar ya da bazen
denildiği gibi Eski İngilizler, artık sağlam şekilde Roma Kato­
lik olan İrlanda toplum uyla bütünleşm işlerdi. D önem in İngi­
liz kralları şeklen ülkeyi kon tro l etm ekteydi, am a büyük k ı­
sım lara, özellikle de kırsal alanlara aslında A nglo-N orm an ve
yerli İrlandalı aile hanedanları hükm etm ekteydi. T udor kral
VIII. H enry 1530’larda İrlanda’n ın yeniden fethine girişti ve
İrlanda soylularının devam eden desteğini güvenceye alm ak
amacıyla onlara İngiliz unvanları teklif ederek İngiliz aristok­
rasisi içerisinde bütünleştirm eye çalıştı. Özellikle Reform’dan
sonra P rotestan A nglikan Kilisesi o luştu ru lup , m anastırlar
feshedildiğinde direnenlere eziyet edildi.

Tarihçiler K ontların Kaçışı diye bilinen olaya çoğunlukla İr­
landa tarih inde b ir d ö nüm noktası olarak işaret ederler.
1607’de ü lken in kuzeyinde kalan Katolik İrlandalı soyluların
en güçlü lerinden ikisi, ik tidarı geri alm ak için koşullar uygun
olduğu zam an dönm ek um uduyla F ransa’ya sürgüne gittiler.
İkisi de dönem edi. Bu, uzantıları bugün bile hissedilen Uls-
ter’in Söm ürgeleştirilm esi olarak bilinen kuzeyin İngiliz ve İs­
koç Protestanları tarafından kolonileştirilm esinin yo lunu açtı.

İrlanda aristokrasisin in geri kalan üyeleri ü lken in diğer k ı­
sım larında etk ilerin i sü rd ü rd ü le r ve bazıları 1641’de Katolik
K onfederasyonu’nu o luştu rarak bir ayaklanm a örgütlediler.

Page 63

6 4 K elt Mitolojisi

Bu, İrlanda içerisinde Oliver Cromvvell’in kom utasındaki İngi-
lizler 1653’te Konfederasyonu m ağlup edinceye kadar süren
bir savaş dönem ine yol açtı. C rom w ell’in savaş sırasında ve
sonrasında kullandığı, bazı tarihçilerin soykırım a eşit o lduğu­
nu iddia ettikleri yöntem lerin gaddarlığı Croım vell’i İrlan­
da’da devam eden bir nefret figürü haline getirm iştir.

Ayaklanmaya katılm ış o lsun olm asın, İrlanda Katolik aris­
tokrasisin in m ülkiyetinde kalan toprakların tüm üne Crom -
w ell’in zaferinden sonra el konulm uştu . Soyluların him ayesi­
ne dayanan f i l i d m üessesesi o zam an en az 2,000 yıl eskiye
uzanan bir sözel geleneği sona erdirerek fiilen yok oldu. İrlan­
da’daki, Katolik II. Jam es’i İngiliz tahtına geri getirm eyi am aç­
layan 1689 Jacobite isyanının başarısızlığı ve 1690’daki Boyne
Savaşı yenilgisi Katolik İrlanda üst sınıflarının tabutundaki
son çivi olarak görülebilir.

O n sekizinci yüzyılda Britanya ve İrlanda’nın Kelt k ü ltü rle ­
rin in nihai çöküş içerisinde olduğu ve bun ların egem en İngi­
liz k ü ltü rü içerisinde tam am en özüm senm esinin yalnızca za­
m an meselesi olduğu düşünüldü . Bir dirilişin başlangıcı farklı
birkaç kü ltü re l harekette görülebilir. B unlardan birisi, geri ka­
lan Keltler’in b ir zam anlar tüm A vrupa’ya yayılm ış büyük bir
im paratorluğun son közleri olarak hayal edildiği Rom antizm
idi. Daniel O’Connell (1775-1842) dahil İrlandalı m illiyetçiler
tarihi pek de aynı ışığın altında görm üyorlardı. O nlar bu ro ­
m antik m uhteşem geçmiş çağrışım larını İrlanda’daki, Katolik
k u rtu lu şu n u ve İngiltere ile İrlanda arasındaki birliğin çözül­
m esini içeren m illiyetçi gündem için destek kazanm anın bir
yolu olarak kullandılar. İrlanda Kralları’n ın taç giydiği Tara
Tepesi’nde toplantılar yapıldı ve İrlanda hikâyelerindeki kah ­
ram anlar İrlanda’n ın geleceği için m odel gösterildi.

Kelt m itolojisini çok daha geniş b ir kam u dikkatine getiren
olaylardan birisi O ssian şiirlerinin İskoç şair Jam es M acpher-
son tarafından 1760’tan itibaren yayınlanm asıydı. M acpher-

Page 123

Kaynakça

İ n g i l i z c e T e r c ü m e M e t i n l e r
Ganiz, JelTrey, Eaıly Jris/t Mylhs and Sagas, Harmondsworıh: Penguin Books, 1981
Jackson, Kenneth Hurlslone, A Cellic Miscellany, Harmondsworth: Penguin Books,

1971
Koch, John T. ve Carey, John (ed.), The Cellic Heroic Age:Literary Sources Jor An-

cienL Cellic Europe and Early Irelandand Wales, 4. baskı, Aberystwyth: Cellic Sludies
Publicalions, 2003

La Villemarque, Theodore Hersart, Barzaz Briez, Paris: Perrin, yeni baskı. 1923
Mabiııogion, The, çev. JelTrey Ganız, Harmondsworlh: Penguin Books, 1976
Mabinogion.The, çev. Sioned Davies, Oxford: OUP, 2007
MacNeil, Joe Neil, Tales Unlil Dawıı: The World of a Cape Brelon Gaelic Story-Tel-

ler, (çev. ve ed. John Shaw), Montreal: McGill-Queen’s Universiıy Press, 1987
Tain,The, çev. Ciaran Carson, Harmondsworth: Penguin Books, 2007
Tain,The, çev.Thonras Kinsella, Oxford: OUP, 1969
Tales of ihe Elders of Ireland, (çev. Ann Dooley ve Harry Roe), Oxford: OUP, 1999

G e n e l K i t a p l a r
Armslrong, Karen, A S/toıT Hisloıy of Mylh, Edinburgh: Canongale, 2005
Collis, John, The Cells:Origins,Mylhs and Inventioııs, Slroud: Tempus, 2003
Cunlifle, Barry, The Ancient Cells, Oxford: OUP, 1997
Cunlifle, Barry, Facing ıhe Ocean.The Atlanlic and ils Peoples 8000BC - AD 1500,

Page 124

1 2 6 K elt M itolojisi

Oxford: OUP, 2001
Green, MirandaJ., Dictionary of Cellic Mylh and Legend, Londra:Thames and Hud-

son, 1997
Halpin, Andy and Newman, Conor, Ireland: An OxJord Archaeological Guide lo Si-

tes from the Earliest Times to AD 1600, Oxlord: OUP, 2006
Jackson, Kenneth Hurlslone, The Oldesl Irisfı Tradilion: A VVindovv on ihe Iron Age,

Cambridge: CUP, 1964
James, Simon, The Atlantic Celts: Ancienl People or Modern Invenlion?, Londra: Bri-

tish Museum Press, 1999
Knolt, Elenor and Murphy, Gerard, Early Irislı Literatüre, Londra: Routledge, 1966
Lord, Albert B., The Singer ofTales, Harvard: Harvard University Press, yeni baskı.

2000
MacKillop, James, Mylhs and Legends of the Celts, Harmondsworth: Penguin Books,

2005
Ö hÛgâin, Dâiıhı, The Lore of Ireland: An E ncyclopaedia ofMyth, Legend and Roınan-

ce, Cork: The Collins Press, 2006
Û hÖgâin, Dâithı, The Sacred isle: Belief and Religion in Pre-Christian Ireland,

Cork:The Collins Press, 1999
Ong,Waller J., Oralily and Lileracy.TheTechnologizing of the Word, Londra: Melhu-

en, 1982
Oppenheimer, Stephen, The Oı igins of the Britİslı, Londra: Robinson, 2006
Pryor, Francis, Brilain AD;A Quest for Arthur, England and the Anglo-Saxons, Lon­

dra: HarperCollins, 2004
Pryor, Francis, Brilain BC: Life in Brilain and Ireland Before theRomans, Londra:

HarperCollins, 2003
Segal, David, Mylh: A Veıy Shorl Introduclion, Oxford: OUP, 2004
Sykes, Bryan, Blood of the Isles: Exploring the Genetic Rools of Our Tribal History,

Londra: Banlam Press, 2006
Thomson, David, The People of the Sea:CellicTales of the Seal-Folk, Edinburgh: Ca-

nongale, yeni baskı. 1996

Similer Documents