Download BBC_Ιστορία της ΔΡΑΧΜΗΣ.pdf PDF

TitleBBC_Ιστορία της ΔΡΑΧΜΗΣ.pdf
File Size16.2 MB
Total Pages60
Table of Contents
                            History1
History2
                        
Document Text Contents
Page 30

28

Οκτώβριο του 1920 η οικογένειά μαs, ο πατέραs
μου, η μητέρα μου, ο αδελφόs μου κι εγώ, φτάσαμε
στη Σμύρνη. Εγκατασταθήκαμε σ' ένα ωραίο τρι­
ώροφο σπίτι στην κεντρική προκυμαία. Ο πατέραs
στη Σμύρνη εργαzόταν πυρετωδώs.'Ελειπε όλη την
ημέρα, ενώ πολλά βράδια τηs εβδομάδαs δεχόταν
στο σπίτι διαφόρουs κυρίουs, με τουs οποίουs συ­
zητούσε για το πανεπιστήμιο. Παράλληλα όμωs,
ησχολείτο και με την επιστήμη του.

Στη Σμύρνη ολοκλήρωσε, το 1921, μια θαυμάσια,
απ' ό,τι άκουσα, εργασία του στα μαθηματικά. Λίγεs
ημέρεs πριν από την καταστροφή, μαs έβαλε σ' ένα
κα·ικι που πήγαινε στη Σάμο. Ο πατέραs παρέμεινε
για να σώσει ό,τι ήταν δυνατόν από τα κινητά πράγ­
ματα του πανεπιστημίου, όργανα, μηχανήματα ερ­
γαστηρίων, βιβλία και έγγραφα.'Οπωs έμαθα αργό­
τερα, έφυγε μόλιs οι άτακτοι Τούρκοι μαχητέs είχαν
μπει στα ανατολικά προάστια τηs Σμύρνηs».

Ο τότε πρόξενοs τηs Αμερικήs στη Σμύρνη
George Hortoη είχε γράψει ένα βιβλίο με τίτλο «All
about Turkey», που μεταφράστηκε με τίτλο «Ανα­
φορικά με την Τουρκία» και τον πρόλογο έγραψε ο
Γιάννηs Καψήs.

Σ' αυτό ο Hortoη γράφει: «Έναs από τουs τελευ­
ταίουsΈλληνεs που είδα στουs δρόμουs τηs Σμύρ­
νηs πριν από την είσοδο των Τούρκων ήταν ο καθη­
γητήs Καραθεοδωρή, πρύτανηs του καταδικασμένου
εν τη γενέσει του πανεπιστημίου. 'Οταν αναχώρησε
ο Καραθεοδωρή από τη Σμύρνη, ήταν σαν να έφευ­
γε από τη Μικρά Ασία η ενσάρκωση τηs ελληνικήs
ευφυtαs, τηs τέχνηs και του πολιτισμού».

Στιs 2 Σεπτεμβρίου του 1922 επαναδιορίzεται ο
Καραθεοδωρή τακτικόs καθηγητήs τηs «Ανωτέραs

Στην είσοδο του πανεπιστημίου της
Σμύρνης. ΔΕΙ ι Α: Φωτογραφία του
εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης
Χρυσοστόμου με ιδιόχειρη aφιέρωσή
του προς τον Καραθεοδωρή.

Καραθεοδωρή και Αϊνστάιν
Ο ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ είχε μ ια στενή
επιστη μονική συνεργασία με τον
Albert Eiηsteiη. Μ εταξύ των δύο
ανδρών υπήρχε μεγάλη αλληλοε­
κτίμηση. Δεν είχαν όμως ποτέ ανα­
πτύξει την οι κειότητα που φέρνει
τους ανθρώπους κοντά. Πάντα μι­
λούσαν μεταξύ τους στον πληθυ­
ντικό και ο ένας αποκαλούσε τον
άλλο «κύριε συνάδελφε» ή «αγα­
πητέ κύριε ... ».

Η γνωριμία τους ανάγεται στα
τέλη του 1913, όταν ο Κωνσταντί­
νος Καραθεοδωρή ήταν καθηγητής
στο Πολυτεχνείο του Μπρεσλάου
κι ο Eiηsteiη καθηγητής στο ερευ­
νητικό ινστιτούτο Wilhelm Kaiser
(Βίλχελμ Κά ιζερ) του Βερολίνου
και μέλος της πρωσικής Ακαδη μ ί­
ας των Επιστη μών. Κατά μια εκ­
δοχή, τους γνώρισε ο Max Plaηck.
Φυσικά ο ένας γνώριζε τον άλλο
από τις δημοσιεύσεις τους στο
Mathematische Αηηaleη και στο
Αηηaleη der Physik αντίστοιχα.

Το 1924 ο Κωνσταντίνος Κα­
ραθεοδωρή και ο Albert Eiηsteiη
μαζί με τους Daνid Hi lbert και
Otto B lυmeηthal αναλα μ βά­
νουν την έκδοση του περιοδικού
«Mat hematische Αηηaleη». (το
περίφημο αυτό μαθηματικό περι­
οδικό ιδρύθηκε το 1868. Το 1876
ανέλαβε την έκδοσή του ο Felix

Kleiη). Η συνεργασία της ομάδας
αυτής διακόπηκε το 1933, όταν ο
Α. Eiηsteiη κατέφυγε στις ΗΠΑ.

Πολλές φήμες κυ κλοφορούν
σχετικά με τους δύο α υτούς κορυ­
φαίους επιστήμονες. Σύ μφωνα με
την πιο ακραία, ο Eiηsteiη ιδιοποιή­
θηκε τη θεωρία της σχετικότητας,
τόσο της γενι κής όσο και της ειδι­
κής, από τον Καραθεοδωρή. Μια
άλλη φήμη (κι α υτή α κραία) θέλει
μια προχωρη μένη εργασία του Κα­
ραθεοδωρή σχετι κά με το χωρό­
χρονο να έχει εξαφανιστεί από τα
ράφια όλων των βιβλιοθη κών.

Σύ μφωνα, τέλος, με τις πλέ-
ον επιεικείς φή μες, η συ μβολή του
Καραθεοδωρή στην ολοκλήρωση
τόσο της ειδικής όσο και της γε­
νικής θεωρίας της σχετικότητας
ήταν κάτι περισσότερο από σημα­
ντική.'Οταν ο Eiηsteiη τελείωσε το
1916 τη Γενική Θεωρία της Σχετι­
κότητας και τη δημοσίευσε τον ίδιο
χρόνο στο περιοδικό «Αηηaleη der
Physik», ορισμένοι ψιθύριζαν ότι η
βοήθεια του Κωνσταντίνου Καρα­
θεοδωρή ήταν πολύ μεγάλη στην
επεξεργασία των μαθ ηματικών
σχέσεων της θεωρίας.

Φυσικά κανένα αποδεικτικό
στοιχείο δεν υπάρχει που να επι­
βεβαιώνει τους ισχυρισμούς αυ­
τούς. Απεναντίας η Δέσποινα Ρο-

Μαθηματικήs Αναλύσεωs» στο Πανεπιστήμιο Αθη­
νών. Το 1923 διετέλεσε και καθηγητήs τηs Μηχανι­
κήs στο ΕΜΠ.

Το 1924 του είχε προταθεί και θέση καθηγητή
στο Πανεπιστήμιο του Berkeley των ΗΠΑ. Θέση,
την οποία αρνήθηκε διότι δεν ήθελε να «αμερικα­
νοποιηθούν τα παιδιά του» όπωs είπε.

Η αντισυναδελφική, απέναντί του, στάση ορι­
σμένων καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών τον
ανάγκασε να εγκαταλείψει την Ελλάδα το 1924 και
να δεχθεί τη θέση τακτικού καθηγητή στο Πανεπι­
στήμιο του Μονάχου, που του είχε προσφερθεί τον
Ιούλιο του 1924.

Στο Μόναχο συνέχισε το ερευνητικό του έργο μ'
ένα πλήθοs εργασιών στα μαθηματικά και τη φ υ σι­
κή. Οι εργασίεs του στη φυσική συνετέλεσαν ώστε
οι μεγάλοι Γερμανοί φυσικοί Μαξ Πλανκ, Μαξ
Μπορ και Άλμπερτ Αϊνστάιν να δείξουν μεγάλο εν­
διαφέρον για τιs εργασίεs του Καραθεοδωρή στην
θερμοδυναμική και την ειδική σχετικότητα, γεγο­
νόs που τον επέβαλε ωs μια ξεχωριστή επιστημονι­
κή προσωπικότητα στον κύκλο των φυσικών.

Τον Αύγουστο του 1927 το Πανεπιστήμιο του
Harνard και η Αμερικανική Μαθηματική Εταιρεία
(AMS) προσκαλούν τον Καραθεοδωρή στιs ΗΠΑ.

Page 31

Φωτογραφία του Αϊνστάιν, με ιδιόχειρη
αφιέρωση στον Καραθεοδωρή.

δοπούλου - Καραθεοδωρή, σε μια
σχετι κή συζήτηση που είχε ο υπο­
γράφων μαζί της στις 1 6/ 1/ 2000,
παρουσία και της μαθηματικού
Ρούλας Σπανδάγου, είναι από­
λυτη στο θέμα αυτό: «0 πατέρας
μου», είπε η Καραθεοδωρή, «είχε
μια «επιστημονική φιλία» με τον
Eiηsteiη που διήρκεσε μέχρι το θά­
νατό του. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο
δεν θα υπήρχε λόγος διατηρήσεως
της φ ιλίας αυτής».

Πράγματι, ο Καραθεοδωρή και
ο Eiηsteiη είχαν μια συχνή, θα λέ­
γαμε, αλληλογραφία μέχρι το

1933,όταν ο δεύτερος κατέφυγε
στις ΗΠΑ.

Το 1936, όταν ο Καραθεοδωρή
επισκέφθηκε την Αμερική, οι δύο
άνδρες συναντήθηκαν με κάθε μυ­
στικότητα (λόγω της επικρατού­
σας καταστάσεως στη Γερ μανία)
στο Πρίνστον. Από το 1937 έως και
το 1946 φαίνεται ότι δεν υπήρχε
καμία γραπτή επικοινωνία μεταξύ
τους κι α υτό οφείλεται στην εμπό­
λεμη κατάσταση.

Ένας άλλος σοβαρός ισχυρι­
σμός, που ανατρέπει και τις περί
κλοπής φήμες, προκύπτει από το
λήμμα «χωρόχρονος», που πε­
ριέχεται στη Μεγάλη Ελληνι-
κή Εγκυκλοπαίδεια του Δρανδά­
κη. Το λήμμα αυτό, που έγραψε ο
Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή τον
Οκτώβριο του 1932, αναφέρεται
επανειλημμένα στον Eiηsteiη και
στις θεωρίες του, οι οποίες διατυ­
πώθ ηκαν το 1916, δηλαδή 16 χρόνια
πριν τη συγγραφή του λήμματος.

Είναι γεγονός πάντως ότι ο
Eiηsteiη ζήτησε πολλές φορές τη
μαθη ματι κή συνδρομή του Κων­
σταντίνου Καραθεοδωρή και ότι ο
τελευταίος δεν του την αρνήθη κε.

Η φήμη τέλος ότι ο Eiηsteiη
υπήρξε μαθητής του Καραθεοδω­
ρή χαρακτηρίζεται, λίαν επιεικώς,
ως γελοία.

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή

Το πατρικό του Καραθεοδωρή στην Κωνσταντινούπολη.

Το μεν πανεπιστήμιο για να διδάξει ωs επισκέπτηs
καθηγητήs, η δε Μαθηματική Εταιρεία για να δώ­
σει διαλέξειs σε 20 περίπου πανεπιστήμια.'Εφθασε
στιs ΗΠΑ μαzί με τη γυναίκα του με το υπερωκεά­
νιο «Aquitaηia» στιs 25 Ιανουαρίου 1928. Δίδαξε στο
Πανεπιστήμιο Harνard επί ένα εξάμηνο.

Κατόπιν επισκέφθηκε το Λοs Άντzελεs, την Ουά­
σινγκτον, τη Νέα Ορλεάνη, το Σαν Αντώνιο, τη Νέα
Υόρκη, τον Άγιο Φραγκίσκο και άλλεs μικρότερεs
πόλειs των ΗΠΑ δίνονταs διαλέξειs στα εκεί πανε­
πιστήμια.

Όπου πήγαινε οι πανεπιστημιακέs κοινότητεs
τον υποδέχονταν με μεγάλο ενθουσιασμό. Οι προ­
σκλήσειs για δεξιώσειs, γεύματα, θεατρικέs παρα­
στάσειs, εκδρομέs, ομιλίεs κ.λπ. ήταν αμέτρητεs.

Τον Ιούλιο του 1928 έκανε μερικέs παραδόσειs
και στο Πανεπιστήμιο του Berkeley (στον Α γ. Φρα­
γκίσκο). Στιs πανεπιστημιακέs παραδόσειs του στιs
ΗΠΑ είχε πάντα ένα πυκνό ακροατήριο από πολύ
αξιόλογουs φοιτητέs.

Παρά την πικρία του, ο Καραθεοδωρή δεν έπα­
ψε να προσφέρει τη βοήθειά του στην Ελλάδα κάθε
φορά που τη zητούσε.'Ετσι, όταν το 1930 η τότε ελ­
ληνική κυβέρνηση τον παρακάλεσε να βελτιώσει
τουs όρουs λειτουργίαs του Πανεπιστημίου Αθηνών >

29

Similer Documents