Download ΑΝΤΟΝΙΟ ΓΚΡΑΜΣΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ PDF

TitleΑΝΤΟΝΙΟ ΓΚΡΑΜΣΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
File Size4.9 MB
Total Pages180
Document Text Contents
Page 1

πολίτικα
κείμενα

αντονιο γκραμσι

Page 2

' Ι σ τ ο ρ ία τ ο ϋ ε ρ γ α τ ικ ο ύ κ ιν ή μ α τα

Page 90

Μουσολίν:. Καί οί γερμανοί μεταναστεύουν κατά εκατομ­
μύρια.

Γκράμσι. Ή έννοια της μαζικής μετανάστευσης των έργα-
ζομένων είναι αυτή: τό καπιταλιστικό σύστημα, πού είναι τό σύ­
στημα πού επικρατεί, δέν είναι σέ δέση νά δώσει τροφή, στέγη
καί ροδχα στον πληθυσμό, κι ένα δχι μικρό μέρος αύτοΰ του πλη­
θυσμού είναι ύποχρεωμένο νά μεταναστεύσει...

Ροσόνι. ’Άρα τό έθνος πρέπει νά Ιπεκταθεϊ πρός τό συμφέρον
τού προλεταριάτου.

Γκράμσι. ’Έχουμε δική μας άντίληψη γιά τον Ιμπεριαλισμό
καί τό άποικιακό φαινόμενο, σύμφωνα μέ τήν οποία αυτά άπο-
τελοϋν πριν άπ’ δλα εξαγωγή χρηματιστικοϋ κεφαλαίου. "Ως τώ­
ρα δ ιταλικός «Ιμπεριαλισμός» συνίστατο μόνο σ’ αυτό: ό Ιταλός
μετανάστης εργάτης νά εργάζεται γιά τό κέρδος των καπιταλι­
στών των άλλων χωρών, δηλαδή ώς τώρα ή ’Ιταλία ήταν μόνο
ενα μέσο γιά τήν επέκταση τού μή ιταλικού χρηματιστικοϋ κεφα­
λαίου. Εσείς ξεπλένετε πάντοτε τό στόμα σας γιά νά μιλήσετε
γιά τις πιό παιδαριώδεις διαπιστώσεις κάποιας δημογραφικής ά-
νωτερότητας τής ’Ιταλίας' λ.χ. λέτε πάντοτε δτι ή ’Ιταλία είναι
δημογραφικά ανώτερη άπό τή Γαλλία. Αυτό είναι ζήτημα πού
μόνο οί στατιστικές μποιροϋν νά τό λύσουν άναντίρητα, κι έγώ καμιά
φορά ασχολούμαι μέ τις στατιστικές' λοιπόν, μιά στατιστική πού
δημοσιεύτηκε μεταπολεμικά χωρίς νά Ιχει ποτέ διαψευστεί, καί
πού δέν μπορεί νά διαψευστεί, διαπιστώνει οτι ή προπολεμική "Ι­
ταλία άπό δημογραφική άποψη, βρισκόταν ήδη στήν ίδια κατά­
σταση μέ τή μεταπολεμική Γαλλία' αυτό καθορίζεται άπό τό γε­
γονός δτι ή μετανάστευση άπομακρύνει άπό τήν έθνική έπικράτεια
τόση μάζα άρρενος πλη'θυιμοϋ, ένεργοϋ παραγωγικά, πού οί δη-
μογραφικές σχέσεις γίνονται καταστροφικές. Στό εθνικό έδαφος
παραμένουν γέροι, γυναίκες, παιδιά, άνάπηροι, δηλαδή τό παθητικό
μέρος τοΰ πληθυσμού, πού βαραίνει πάνω στόν εργαζόμενο πληθυσμό
σέ μέτρο ανώτερο άπό δποιαδήποτε άλλη χώρα, άκόμη κι άπ’ τή
Γαλλία.

Αυτή είναι ή βασική άδυναμία τοΰ ιταλικού καπιταλιστικού
συστήματος, έξαιτίας τής όποίας ό ιταλικός καπιταλισμός .είναι
προορισμένος νά έξαφανιστεί τόσο πιό γρήγορα οσο περισσότερο τό
παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα δέ λειτουργεί πιά γιά ν’ άπορο-
φήσει τήν ιταλική μετανάστευση, γιά νά εκμεταλλευτεί τήν ιταλική
εργασία, πού ό δικός μας καπιταλισμός είναι αδύναμος νά ενσω­
ματώσει.

Τά άστικά κόμματα, ή μασονία, πώς προσπάθησαν νά λύ­
σουν αυτά τά προβλήματα;

Γνωρίζουμε στήν Ιταλική ιστορία των τελευταίων χρόνων

90

Page 91

δύο πολιτικά σχέδια τής αστικής τάξης για να λυθεί τό ζήτημα
διακυβέρνησης 'του ιταλικού πληθυσμού. Είχαμε την πρακτική
του Τζολίτι, τή συνεργασία τοϋ ιταλικού σοσιαλισμού μέ τό τζο-
λιτισμ,ό, δηλαδή την άπόπειρα να στερεωθεί μια συμμαχία τής
βιομηχανικής Αστικής τάξης μέ μια ορισμένη έργατική αριστο­
κρατία τοϋ Βορρά για να καταστείλουν, για να υποτάξουν σ’ αυ­
τά τον άστικο-προλεταριακό σχηματισμό τή μάζα των ίταλών α­
γροτών, είΐδικά στο Νότο. Το πρόγραμμα δεν ειχε έπιτυχία. Στη
βόρεια Ιταλία δημιουργείται πραγματικά ενας άστικο-προλετα-
ριακός συνασπισμός μέ τήν κοινοβουλευτική συνεργασία και τήν
πολιτική ιών δημοσίων έργων στους συνεταιρισμούς' στή νότια
’Ιταλία το ηγετικό στρώμα Ιδιαφθείρεται καί ή μάζα κυριαρχείται
Από τους τραμπούκους [Διακοπές τού βουλευτή Γκρέκο]. ’Εσείς
οί φασίστες ύπήρξατε οί πρωταίτιοι τής άποτυχίας αύτοϋ του· πολιτι­
κού προγράμματος, γιατί Ισοπεδώσατε στήν ϊδια εξαθλίωση τήν
έργατική αριστοκρατία καί τούς φτωχούς αγρότες δλης τής ’Ι ­
ταλίας.

ΕΓχαμε τό πρόγραμμα, καί μπορούμε να πούμε μέ τήν C or­
riere della sera, έφημερίδα πού Αντιπροσωπεύει μια διόλου α­
διάφορη δύναμη στην εθνική πολιτική: 800000 αναγνώστες είναι
κι αύτοί 2να κόμμα. ■

Φωνές. Λιγότεροι...
Μουσολίνι. Ο! μισοί! Κι επειτα οί αναγνώστες τών εφημερί­

δων δέν μετράνε. Δέν έχουν κάνει ποτέ έπανάσταση. Οί Αναγνώ­
στες τών έφημερίδων Ιχουν κανονικά Αδικο.

Γκράμσι. Ή Corriere della sera δέ θέλει να κάνει τήν
έπανάσταση.

Φαρινάτσι. Οδτε ή Unità!
Γκράμσι. Ή Corriere della sera υποστήριξε συστηματικά

δλους τούς πολίτικους άνδρες τού Νότου, Απ’ το Σαλάντρα ώς
τόν Όρλάντο, το Νίτι, τον Άμέντολα' μπρος στή λύση Τζολίτι
πού συνέθλιβε δχι μόνο τις τάξεις, Αλλα κυριολεκτικά ολόκληρες
περιοχές, δπως το Νότο καί τα νησιά, καί γι’ αυτό επίσης επι­
κίνδυνη δσο καί δ σηιμερινός φασισμός για τήν ίδια τήν όλική ε­
νότητα τού ιταλικού Κράτους, ή Corriere della sera υποστήριζε
πάντοτε μια συμμαχία ανάμεσα ατούς βιομήχανους τού Βορρά
καί μια κάποια Ακαθόριστη Αγροτική δημοκρατία κυρίως στο Νό­
το, στό πεδίο τής έλεύθερης Ανταλλαγής. Καί ή μία καί ή άλλη
λύση ετειναν ουσιαστικά να δώσουν στό ιταλικό Κράτος μια βά­
ση ευρύτερη Από τήν αρχική του, Ετειναν ν’ Αναπτύξουν τίς «κα­
τακτήσεις» τού Risorgimento.

Τί αντιτάσσουν οί φασίστες σ’ αυτές τίς λύσεις; ’Αντιτάσ­
σουν σήμερα τό λεγόμενο νόμο κατά τής μασονίας" λένε δτι θέλουν

91

Page 179

διανοούμενου, το διανοούμενο πού γεννήθηκε στδ Αγροτικό έδα­
φος. Είναι παράλογο νά φανταστούμε δτι αύτδς μπορεί, σάν μάζα,
νά κόψει μέ ολόκληρο το παρελθόν για νά τοποθετηθεί πλήρως
στδ πεδίο μιας νέας ιδεολογίας. Είναι παράλογο γιά τούς διανο­
ούμενους, αν τούς πάρουμε σάν μάζα, είναι ίσως παράλογο ο π ί ­
σης γιά πάρα πολλούς διανοούμενους αν τούς πάρουμε τον κα­
θένα. ξεχωριστά, παρόλες τις τίμιες προσπάθειες πού -κάνουν καί
θέλουν νά κάνουν. Μάς ένδιαφέρουν λοιπόν οΐ διανοούμενοι σάν
μάζα, καί δχι σάν άτομα. Είναι βέβαια σημαντικό καί χρήσιμο γιά
τδ προλεταριάτο ενας ή περισσότεροι διανοούμενοι, σάν άτομα,
νά προσχωρούν στδ πρόγραμμά του καί τή θεωρία του, νά μπαί­
νουν στδ προλεταριάτο, νά γίνονται καί νά αισθάνονται δλοκλη-
ρωματικό του μέρος. Τδ προλεταριάτο, σάν τάξη, είναι φτωχδ σέ
δργανωτικά στοΐιχεία, δεν έ'χει καί δεν μπορεί νά διαμορφώσει δι­
κό του στρώμα διανοούμενων παρά μόνο πολύ αργά, μέ πολύ κό­
πο -καί μόνο μετά τήν κατάκτηση τής κρατικής έξουσίας. Άλλα,
είναι επίσης σημαντικό καί χρήσιμο νά δημιουργηθεί στη μάζα
των διανοούμενων μιά ρήξη μέ οργανικό χαρακτήρα, πού νά χα­
ρακτηρίζεται ιστορικά' νά δημιουργηθεί, σάν μαζικός σχηματι­
σμός μιά Αριστερή τάση, μέ τή σύγχρονη έννοια τής λέξης, δη­
λαδή προσανατολιαμένη πρδς τδ έπαναστατικό προλεταριάτο. Ή
συμμαχία Ανάμεσα στδ προλεταριάτο καί τις αγροτικές μάζες α­
παιτεί αυτό τό σχηματισμό' πολύ περισσότερο τδν Απαιτεί ή συμ-
μαχία Ανάμεσα στό προλεταριάτο καί τις Αγροτικές μάζες τού
Νότου. Τό προλεταριάτο θά (καταστρέφει τδν Αγροτικό συνασπισμό
τού Νότου στδ μέτρο πού θά κατορθώσει, μέ τό κόμμα του, νά
οργανώσει σέ αυτόνομους ¡καί Ανεξάρτητους σχηματισμούς, δλο-
ένα π ι ό Αξιοσημείωτες μάζες φτωχών Αγροτών' Αλλά τό άν θά
φέρει σέ πέρας αύτδ τό υποχρεωτικό του καθήκον σέ βαθμό με­
γαλύτερο ή μικρότερο θά έξαρτηθεί κι Από τήν ικανότητά του
νά Αποσυνθέσει τόν Ιδεολογικό συνασπισμό πού είναι δ εύκαμπτος
άλλα Ανθεκτικότατος οπλισμός τού αγροτικού συνασπισμού. Γιά
νά λύσει αυτό τό καίθήκον τό προλεταριάτο βοηθήθηκε Από τόν
Πιέρο Γκομπέτι καί πιστεύουμε πώς οί φίλοι τού νεκρού θά συ-
νεχίσουν, Ακόμη καί χωρίς τήν καθοδήγησή του, τό Ιργο του πού
είναι γιγάντιο καί δύσκολο, άλλά Ακριβώς άξιο γιά κάθε θυσία
(Ακόμη καί τής ζωής, βπως ήταν ή περίπτωση τού Γκομπέτι)

άπδ μέρους εκείνων τών διανοούμενων τού Βορρά καί τού Νότου
(καί είναι πολλοί, περισσότεροι Απ’ δσους πιστεύουμε) πού Αντι-

λήφθηκαν δτι βασικά εθνικές καί φορείς τού μέλλοντος είναι μόνο
δύο κοινωνικές δυνάμεις: τδ προλεταριάτο καί οί Αγρότες.

179

Page 180

Τά κείμενα αύτοΰ τοΰ τόμου άπο-
τελοϋν τό σημαντικότερο ¡μέρος της
συγγραφικής δραστηριότητας του
Ά ντόνιο Γκράμσι, στή χρονική •πε­
ρίοδο 1 9 2 3 — 1926. Αύτά τά χρόνια
είναι τό τελευταίο διάστημα της ε ­
λεύθερης 'πολιτικής δράσης του
Γ κράμσι, πριν τό φασιστικό καθε­
στώ ς τόν στείλει στις φυλακές,
«φρονιτίζονταις» ετσι γ ιά τή φυσική
του έξολόθρεύση. Μέσα απ’ αύτά τά
κείμενα φαίνεται καθαρά ή άοκνη
καί μεγαλοφυής προσπάθεια του
πρωτοπόρου κομμουνιστή ήγέτη νά
σ ιρ δ ά λ ει στην οίκοδό,μηση καί στήν
Ισχυροποίηση τοΰ νεαρού άκόμα τό­
τε Ίτα λ ικ ο ΰ Κομμουνιστικού Κόμ­
ματος. Τά άρθρα τοΰ Γκράιμσι ά-
σχολοΰνται μέ τά ζω τικότερα προ­
βλήματα πού άνακύπτουν γιά τό κί­
νημα της έποχής: τό συνδικαλιστι­
κό, τήν κρί,ση της μικροαστικής τά ­
ξης, τήν κατάσταση της ιταλικής
κοινωνίας, τήν κομμοττική σχολή καί
τή διαπαιδαγώγηση τών μελών τοΰ
κόμματος, τις σχέσεις μέ τό μπολ­
σεβίκικο κόμμα, κλπ. Στόν τόμο πε-
ριέχονται επίσης δυο πολύ σηιμοη/τι-
κά κείμενα: ή ζωηρή καί προφητική
διένεξη τοΰ Γκράμ,σι μέ τό Μουσο-
λίνι στήν Ιταλική Βουλή τό 1925 καί
ή περίφηιμη μελέτη τοΰ διανοούμε­
νου Γκράμσι γιά τό πρόβλημα τοΰ
Νότου.

Similer Documents